Bài giảng Ngữ văn 6 - Tiết 15: Liên kết các đoạn văn trong văn bản - Trường THCS Xương Giang (Cánh diều)

 Kiểm tra bài cũ:
 ? Đoạn văn là gì? Có mấy cách trình bày nội dung của 
 đoạn văn?
 ĐÁP ÁN:
 - Đoạn văn là đơn vị trực tiếp tạo nên văn bản. Bắt đầu từ chữ 
 viết hoa lùi đầu dòng, kết thúc bằng dấu chấm xuống dòng và 
 thường biểu đạt ý tương đối hoàn chỉnh. Đoạn văn do nhiều 
 câu tạo thành.
- Có 3 cách trình bày nội dung của đoạn văn: diễn dịch, qui nạp, 
 song hành. TIẾT 15: LIÊN KẾT CÁC ĐOẠN VĂN TRONG VĂN BẢN
 I. Bài học.
 1 Tác dụng của việc liên kết các đoạn văn trong văn bản:
 a.Ví dụ 1: 
 Trước sân trường làng Mĩ Lí dày đặc cả người. Người nào 
 áo quần cũng sạch sẽ, gương mặt cũng vui tươi và sáng sủa.
 Lúc đi ngang qua làng Hoà An bẫy chim quyên với thằng 
 Minh , tôi có ghé lại trường một lần. Lần ấy trường đối với tôi 
 là một nơi xa lạ. Tôi đi chung quanh các lớp để nhìn qua cửa 
 kính để nhìn mấy bản đồ treo trên tường. Tôi không có cảm 
 tưởng nào khác là nhà trường cao ráo và sạch sẽ hơn các nhà 
 trong làng.
 => Hai đoạnGiữa không hai đoạn có sự văn liên có kếtmối 
 Hãyliên xác hệ định gì không? nội dung của 
 hai đoạn văn trên?Tại sao? Ví dụ 2:
 Trước sân trường làng Mĩ Lí dày đặc cả người. 
Người nào áo quần cũng sạch sẽ, gương mặt cũng vui 
tươi và sáng sủa.
 TrướcTrước đóđó mấymấy hôm,hôm lúc đi ngang qua làng Hoà An 
bẫy chim quyên với thằng Minh , tôi có ghé lại 
trường một lần. Lần ấy trường đối với tôi là một nơi 
xa lạ. Tôi đi chung quanh các lớp để nhìn qua cửa 
kính để nhìn mấy bản đồ treo trên tường. Tôi không 
có cảm tưởng nào khác là nhà trường cao ráo và sạch 
sẽ hơn các nhà trong làng. -> 
- Tạo sự liên kết? Cụm ?về Vậy, hình từ với“ thức Trước cụm và từđónội đómấy dung thì hai, tạo cho hai 
 hôm”bổđoạnđoạn văn vănsung gắn trên ýbó nghĩa chặtđã liên chẽgì chohệ với với nhau. 
 đoạnnhau văn như thứ thếhai? nào?
 => Vậy cụm từ trước đó mấy hôm là phương tiện liên 
 kết.
 2. Cách liên kết đoạn văn trong văn bản:
 a..Dùng từ ngữ để liên kết các đoạn văn:
Ví dụ a: 
 B¾tBắt ®Çuđầu lµlà t×m hiÓu. T×m hiÓu ph¶i ®Æt bµi v¨n 
 vµo hoµn c¶nh lÞch sö cña nã. ThÕ lµ cÇn ®Õn 
 khoa häc lÞch sö, lÞch sö d©n téc, cã khi c¶ lÞch 
 sö thÕ giíi. 
 Sau khâukh©u tìmt×m hiểuhiÓu làlµ kh©u c¶m thô. HiÓu 
 ®óng bµi v¨n ®· tèt. HiÓu ®óng còng b¾t ®Çu 
 thÊy nã hay, nh­ng ch­a ®ñ
 -Bắt đầu , sau khâu tìm hiểu liên kết hai đoạn 
 -văn với nhau => Quan hệ liệt kê 
 -> Từ ngữ liên kết liệt kê : Đầu tiên, sau đó: Cuối 
 cùng, Một là, hai là. Mặt khác .. Ví dụ b:
 Trước đó mấy hôm, lúc đi ngang qua làng Hoà An 
bẫy chim quyên với thằng Minh, tôi có ghé lại trường 
một lần. Lần ấy trường đối với tôi là một nơi xa lạ.Tôi đi 
chung quanh các lớp để nhìn qua cửa kínhmấy bản đồ 
treo trên tường. Tôi không có cảm tưởng nào khác là nhà 
trường cao ráo và sạch sẽ hơn các nhà trong làng.
 NhưngNhưng lần này lại khác. Trước mắt tôi làng Mĩ Lí 
trông vừa xinh xắn vừa oai nghiêm như cái đình làng 
Hoà ấp. Sân nó rộng, mình nó cao hơn trong những buổi 
trưa hè đầy vắng lặng. Lòng tôi đâm ra lo sợ vẩn vơ.
 - Quan hệ đối lập
 - Trước đó, nhưng là từ có ý nghĩa đối lập, ngoài 
 ra còn có từ : Trái lại .. Ví dụ c:
 Trước sân trường làng Mĩ Lí dày đặc những 
người. người nào áo quần cũng sạch sẽ, gương mặt 
cũng vui tươi và sáng sủa.
 Trước đó mấy hôm,lúc đi ngang qua làng Hoà An 
bẫy chim quyên với thằng Minh , tôi có ghé lại 
trường một lần. Lần ấy trường đối với tôi là một nơi 
xa lạ. Tôi đi chung quanh các lớp để nhìn qua cửa 
kính để nhìn mấy bản đồ treo trên tường. Tôi không 
có cảm tưởng nào khác là nhà trường cao ráo và 
sạch sẽ hơn các nhà trong làng.
-> đó - là đại từ, có khi cả chỉ từ Ví dụ d:
 Bây giờ, khi Bác viết gì cũng đưa cho một số đồng 
chí xem lại, chỗ nào khó hiểu thì các đồng chí bảo cho 
mình sữa chữa.
 Nói tóm lại,lại viết cũng như mọi việc khác, phải có 
chí, chớ dấu dốt, nhờ tự phê bình và phê bình mà tiến 
bộ.
 -Nói tóm lại, Nhìn chung 
 - => Quan hệ tổng kết, khái quát. b..Dùng câu nối để liên kết các đoạn văn: 
Ví dụ:
U lại nói tiếp:
 :
 Chăn cho giỏi , rồi hôm nào phiên chợ u mua giấy 
về bố đóng sách cho mà đi học bên anh Thận.
 ÁiÁi dà,dà, lạilại còncòn chuyệnchuyện điđi họchọc nữanữa cơcơ đấy!đấy! Học 
thích hơn hay là đi chăn nghé thích hơn nhỉ? Thôi, 
cái gì làm một cái thôi. Thế thằng Các nó vừa chăn 
trâu vừa đi học đó thì sao.
-> Cách liên kết như vậy gọi là dùng câu nối. 
 ??Hãy Đoạn xác trích định có sựcâu liên văn kết chỉ 
 không?ý liên kết ấy? III. Luyện tập 
Bài tập 1. Tìm các từ ngữ có tác dụng liên kết đoạn văn trong 
 những đoạn trích sau và cho biết chúng chúng chỉ mối quan 
 hệ ý nghĩa gì?
a. Giảng văn rõ ràng là khó.
 Nói như vậy để nêu ra một sự thật. Không phải nhằm hù 
 doạ, càng không phải để làm ngã lòng.
b. Buổi sáng hôm nay, mùa đông đột nhiên đến không báo cho 
 biết trước. Vừa mới ngày hôm qua trời hãy còn nắng ấm và 
 hanh, cái nắng về cuối tháng mười làm nứt nẻ đồng ruộng, và 
 làm giòn khô những chiếc lá rơi; Sơn và chị chơi cỏ gà ở 
 ngoài đồng còn thấy nóng bức, chảy mồ hôi.
 Thế mà qua một đêm mưa rào, trời bỗng đổi ra gió bấc rồi 
 cái lạnh ở đâu đến làm cho người ta tưởng đang ở giữa mùa 
 đông rét mướt. c. Muốn đánh giá đầy đủ vị trí văn học sử của Nguyễn Công 
 Hoan, cần nhớ lại nền văn xuôi nước ta trong buổi đầu xây dựng 
 khoảng trước sau năm 1930. Lúc bấy giờ trên sách báo còn đầy rẫy 
 thứ văn biền ngẫu, ước lệ sáo rỗng, dài dòng luộm thuộm. Chính 
 lúc ấy Nguyễn Công Hoan xuất hiện, đã tìm được cho mình hướng 
 đi đúng của nhân dân.
 Cũng cần đánh giá cao vai trò của Nguyễn Công Hoan trong 
 việc xậy dựng và phát triển thể loại truyện ngắn hiện đại ở nước ta. 
 Mấy năm sau này sẽ xuất hiện hàng loạt cây bút truyện ngắn xuất 
 sắc. Nhưng lịch sử văn học vẫnThảo mãi luận mãi ghi nhóm đậm 2nét phút tên tuổi của 
 những người có công phá lối, mở đường, tiêu biểu là Nguyễn Công 
 ?Tìm các từ ngữ có tác dụng 
 Hoan.
 liên kết đoạn văn ? Và cho 
 Tuy nhiên nếu như thể loại truyện ngắn nói chung đã được 
 biết chúng thể hiện ý nghĩa 
 nhiều nhà văn có tài năng nối tiếp nhau phát triển và hoàn thiện 
 gì?
 mãi, thì riêng lối truyện ngắn trào phúng của Nguyễn Công Hoan, 
 chưa thấy có cây bút kế thừa.